Ipijeh a Popular Government Kisemna Chung a Mipi Sousang ham? (Part-2)

Antony Shongthu

 Achesa February nisim 3 nikho a popular government kisem ding thu ahung gindoh a kipat in social media, adeh a WhatsApp le Facebook, lah a deilouna thu ahung kiha seilheh tan ahi. Adeh in, Singjamei A/C MLA Yumnam Khemchand Chief Minister hina a kisem ding ministry thah a deputy chief minister dia Pi Nemcha Kipgen deilhen ahina ban a Pu Nursangur Sanate le Pu LM Khaute in jong popular government atosot ding ahi tithu ahung kijah chun mipi ho lungthim asuna lheh jeng’e.

Akisei ma bang chun ajing nikho in Chief Minister pa jaona in deputy chief minister ni le cabinet minister ni ma in kihahsel na ana la tauvin ahi.

Alangkhat ah, popular government kisem deilou jeh in CSO hon pampai na thu ahinso doh pan tauvin, ikiloikhomnau alienpen Kuki-Zo Council jong chun popular government toson lah a pang MLA thum ho Social Boycott bol a, chule nisim 6 nikho a mipi kijotna bol din jong ahin phongdoh tauvin ahi. Hitoh kilhon chun Churachandpur, Saikul, Moreh, Chandel tiho a mipi kijotna lolhing tah in ana kibol in ahi. Hiche kikahlah a hin February nisim 5 nilhah chun mi phasah khat in Tuibong mun a kiphinna ana bol uvin, alunglhai lou nau ana vetsah uvin ahi.

Ahin Deputy Chief Minister Pi Nemcha gamkai Kangpokpi A/C hopsung a rally ana kibol pon, mipi lungkimlou na sangtah um jong le angai bang in nitin kimanchah na ana challha in, CoTU in Sadar Hills sung a kiloikhomna lamkai ho jouse toh kihoukhom na vang ana nei uvin ahi. Alangkhat a Indigenous Tribes Advocacy Committee (ITAC), Pherzawl & Jiribam Districts, leh Hmar Inpui, Hmarram & Vanngai Region, chun Pu Ngrusanglur Sanate Inn-le-Lou chung a koiman khanset abol theilou din gihna khoutah ahin nei uvin; CVDF hon jong KZC rally chu Zomi area a ana bolsah kit pouve.

Tuchan a thil umdan hi ivet le Meilhei te le Kol ho hin lunggel thuhtah nei a Kuki-Zo chate kikah a kikhentel na (divide and rule policy) chesah tei ding lungvul anei’u hidin akilang-e. Ajehchu Kuki-Zo MLA 10 lah a thum, khat Thadou, khat Vaiphei, khat Hmar, tin alakhom uvin, Nambah khatcheh thalheng ding tobang a kilang din aum doh sah uve. Ahideh in kiloikhom na phabep in Pu Ngursanglur ahin dinpi pai jeng uhi ivet le hiche kibungkhen na muchi hi hung kehdoh pai dan in jong akilang’e.

Hitia eiho le eiho kah a kibungkhen nathei muchi hung kitulut hi mipi in popular government apomthei lou na jeh pipen khat ahung hi tan ahi. Ajeh chu movement neilai ihiuvin, eihokah a kibungkhen na aumkhah ding hi mipi in akichat pen khat chu ahi.

Achesa phat ho a movement ho ivet jong leh movement losapna ho hi kibungkhenna aum jeh ana hipen ji. Hetthei pen din 2015-16 lai a Anti-Tribal Bills, ahilou le Three Bills tia jong kihe, doudal na a kiphinna sangtah ana um a, it-umtah sopi mi-9 jen in hinkho ana phal jou jeng jong chun eiho kah a kikhenna ana umkha in i-movement uchu alolhin jeng vang in anung in agu aumden tan ahi. Ahimong in Kuki-Zo chate hi Namneo ihiuvin, movement achejing lai a ikibungkhen khah diuhi tijat umtah ahi.

Hitobang a Nam dinmun ache hoilou kigot teng le CSO le Lamkai hon lunggel thuhtah nei a thulhuh isem diu hi apoimo dehset-e. Phung-le-Chang tampi kigomkhom Nam khat chun movement anei teng le lunggel kibah lou na um ding mong ahi. Mihem jouse lunggel kibang jing ding hi leh Lamkai nei jong ngaikhel pontin, Kiloikhomna jong kingaicha lou ding ahi. Hitiho dinmun a mipi te makho komu peh ding le lamkai ding a kiloikhomna iki sem uva, lamkai ding iki lhen jiu ahi.

Lamkai hon mipi sentiment hethemlou a, ama ho deidan dan a a-lamkai khah uva ahile mipi ho hung vah chavai intin, i-movement’u jong alhun na ding mun lhung jou lou ding ahi. Chujong leh Lamkai hon chingthei tah a i-lungtup’u kivaihopna tum mu ding lunggel nei pum a kal ison lou ule galmiten kibungkhen na muchi atu uhi hung pilhing intin, tumasang a sang a dinmun chehchao jo a ihung umthei’u, galmite a kon kiven na dia meichang-meilou ikholkhom hou hin eiho lang ahin ngat thei ahi nalai’e.

Ahin, i-galmi dihtah-u koi ahi haimil lou a, Pathen song a Nampi i-lamkai jing uva ahi le galmiten ijat in gulseson bang in ikitomo nadiu gong’u henlang, ilosap nadiu lungvul nei’u jong le ihatjoh cheh na diu hiding ahi. Pathen in Kuki-Zo chate ei-mapuijom jing tauhen!

[Hiche lunggel hi local news khat a ding a banjom ding a kisun anichan na ahin, February 6, 2025 nikho a ana kisun ahi tai. Lunggel kisun masapa (Part-1) nasim nom le hiche link hi CLICK bol in.]

To be continued...

Comments

Popular posts from this blog

Mukt Shabd Journal: Is it a Fake Journal?

Khangdong simlai ho kigelpha’u te!

Khangdong ho ding’a kitilkhou nathei tah Bosco hinkho